LA SENTENCOJ DE SALOMONO

Ăapitro 1


1 Sentencoj de Salomono, filo de David, re°o de Izrael:
2 Por scii sa°on kaj moralinstruon; Por kompreni parolojn de prudento;
3 Por ricevi instruon pri sa°o, Vero, justo, kaj honesto;
4 Por doni al la malkleruloj spriton, Al la junulo scion kaj singardemon.
5 Sa°ulo ařdu kaj plimultigu sian scion, Kaj prudentulo akiros gvidajn kapablojn,
6 Por kompreni sentencon kaj retora╝on, La vortojn de sa°uloj kaj iliajn enigmojn.


7 La timo antař la Eternulo estas la komenco de sciado. Sa°on kaj instruon malpiuloj malestimas.
8 Ařskultu, mia filo, la instruon de via patro, Kaj ne for╝etu la ordonon de via patrino;
9 Ăar ili estas bela krono por via kapo, Kaj ornamo por via kolo.
10 Mia filo, se pekuloj vin logos, Ne sekvu ilin.
11 Se ili diros: Iru kun ni, Ni embuskos por mortigi, Ni senkařze insidos senkulpulojn;
12 Kiel Ůeol ni englutos ilin vivajn, Kaj la piulojn kiel irantajn en la tombon;
13 Ni trovos diversajn grandvalora╝ojn, Ni plenigos niajn domojn per raba╝o;
14 Vi lotos meze inter ni, Unu monujo estos por ni Šiuj:
15 Mia filo, ne iru la vojon kune kun ili; Gardu vian piedon de ilia vojstreko,
16 Ăar iliaj piedoj kuras al malbono, Kaj rapidas, por ver■i sangon.
17 Ăar vane estas metata reto Antař la okuloj de Šiu birdo.
18 Kaj ili embuskas sian propran sangon, Ili insidas siajn proprajn animojn.
19 Tiaj estas la vojoj de Šiu, kiu avidas rabakiron; ěi forprenas la vivon de sia posedanto.


20 La sa°o krias sur la strato; ěi ařdigas sian voŠon sur la placoj;
21 ěi vokas en la Šefaj kunvenejoj, Še la pordegaj enirejoj; En la urbo °i diras siajn parolojn.
22 ěis kiam, ho malkleruloj, vi amos nescion? Kaj al blasfemantoj plaŠos blasfemado, Kaj senprudentuloj malamos scion?
23 Returnu vin al mia predikado; Jen mi eligos al vi mian spiriton, Mi sciigos al vi miajn vortojn.
24 Ăar mi vokis, kaj vi rifuzis; Mi etendis mian manon, kaj neniu atentis;
25 Kaj vi for╝etis Šiujn miajn konsilojn, Kaj miajn predikojn vi ne deziris:
26 Tial ankař mi ridos Še via malfeliŠo; Mi mokos, kiam timo vin atakos.
27 Kiam la timo atakos vin kiel uragano, Kaj via malfeliŠo venos kiel ventego, Kiam venos al vi mizero kaj sufero:
28 Tiam ili min vokos, sed mi ne respondos; Ili min serŠos, sed min ne trovos.
29 Tial ke ili malamis scion, Kaj timon antař la Eternulo ili ne deziris havi,
30 Ili ne deziris miajn konsilojn, Ili malestimis Šiujn miajn predikojn:
31 Ili man°u la fruktojn de sia agado, Kaj ili sati°u de siaj pripensoj.
32 Ăar la kapricoj de la malsa°uloj ilin mortigas, Kaj la senzorgeco de la senorduloj ilin pereigas.
33 Sed kiu min ařskultas, tiu lo°os sendan°ere, Kaj estos trankvila, kaj ne timos malbonon.

Ăapitro 2


1 Mia filo! se vi akceptos miajn parolojn Kaj konservos Še vi miajn ordonojn,
2 Ke via orelo atente ařskultos sa°on Kaj vian koron vi inklinigos al komprenado;
3 Se vi vokos la prudenton Kaj direktos vian voŠon al la sa°o:
4 Se vi serŠos °in kiel ar°enton, SerŠegos kiel trezoron:
5 Tiam vi komprenos la timon antař la Eternulo, Kaj vi akiros konadon pri Dio.
6 Ăar la Eternulo donas sa°on; El Lia bu■o venas scio kaj kompreno.
7 Li havas helpon por la virtuloj; Li estas ■ildo por tiuj, kiuj vivas pie.
8 Li gardas la iradon de la justo, Kaj zorgas pri la vojo de Siaj piuloj.
9 Tiam vi komprenos veremon kaj juston Kaj pion kaj Šiun bonan vojon.
10 Ăar sa°o venos en vian koron, Kaj scio estos agrabla por via animo.
11 Bona konscio vin gvidos, Prudento vin gardos,
12 Por savi vin de la vojo de malbono, De homo, parolanta kontrařvera╝on,
13 De tiuj, kiuj forlasas la °ustan vojon, Por iri la vojojn de mallumo,
14 Kiuj °ojas, kiam ili faras malbonon, Trovas plezuron en la malordo de la malboneco,
15 Kies vojoj estas malrektaj Kaj kies irado deflanki°is;
16 Por savi vin de fremda virino, De edzino ne via, kies paroloj estas glataj,
17 Kiu forlasas la amikon de sia juneco, Kaj forgesas la ligon de sia Dio;
18 Ăar ■ia domo kondukas al morto, Kaj ■iaj pa■oj al la inferuloj;
19 Ăiuj, kiuj eniras al ■i, ne revenas, Kaj ne reatingas la vojon de la vivo;
20 Ke vi iru la vojon de bonuloj, Kaj sekvu la pa■osignojn de piuloj.
21 Ăar la piuloj lo°os sur la tero, Kaj la senpekuloj restos sur °i;
22 Sed la malpiuloj estos ekstermitaj de sur la tero, Kaj la maliculoj estos malaperigitaj de tie.

Ăapitro 3


1 Mia filo! ne forgesu mian instruon, Kaj via koro konservu miajn ordonojn.
2 Ăar ili akirigos al vi longan vivon, Jarojn de vivo kaj paco.
3 Favoro kaj vero vin ne forlasu; Alligu ilin al via kolo, Skribu ilin sur la tabeloj de via koro.
4 Kaj vi trovos favoron kaj bonan opinion Ăe Dio kaj homoj.
5 Fidu la Eternulon per via tuta koro, Kaj ne fidu vian prudenton.
6 Konsciu Lin en Šiuj viaj vojoj, Kaj Li °ustigos vian iradon.
7 Ne opiniu vin sa°a; Timu la Eternulon, kaj deturnu vin de malbono.
8 Ăi tio estos saniga por via korpo, Kaj bona nutro por viaj ostoj.
9 Faru honoron al la Eternulo el via havo Kaj el la unuavena╝o de Šiuj viaj rikoltoj:
10 Tiam viaj grenejoj tute pleni°os, Kaj viaj vinpremejoj superbordigos moston.


11 La instruon de la Eternulo, ho mia filo, ne mal■atu; Kaj ne deturnu vin, kiam Li faras al vi punon;
12 Ăar kiun la Eternulo amas, tiun Li punkorektas, Kiel patro la filon, en kiu li havas plezuron.
13 FeliŠa estas la homo, kiu trovis sa°on, Kaj la homo, kiu akiris prudenton;
14 Ăar estas pli bone °in aŠeti, ol aŠeti ar°enton, Kaj °ia rikolta╝o estas pli bona, ol pura oro.
15 ěi estas pli kara, ol juveloj; Kaj nenio, kion vi povus deziri, povas esti komparata kun °i.
16 Longa vivo estas en °ia dekstra mano; RiŠo kaj gloro estas en °ia maldekstra mano.
17 ěiaj vojoj estas vojoj agrablaj, Kaj Šiuj °iaj vojetoj estas paco.
18 ěi estas arbo de vivo por tiuj, kiuj °in ekkaptis; Kaj feliŠaj estas tiuj, kiuj °in posedas.
19 La Eternulo per sa°o fondis la teron; Per prudento Li aran°is la Šielon.
20 Per Lia Šionsciado disi°is abismoj; Kaj la nuboj elver■as roson.


21 Mia filo! ili ne foriru de viaj okuloj; Konservu klarecon de la kapo kaj prudenton:
22 Ili estos vivo por via animo, Kaj ornamo por via kolo.
23 Tiam vi iros sendan°ere vian vojon, Kaj via piedo ne falpu■i°os.
24 Kiam vi ku■i°os dormi, vi ne timos; Kaj kiam vi ku■os, via dormo estos agrabla.
25 Ne timu subitan teruron, Nek pereigon, kiu povus veni de malbonuloj;
26 Ăar la Eternulo estos via helpo, Kaj gardos vian piedon kontrař reto.
27 Ne rifuzu bonon al la bezonantoj, Se via mano havas la forton por fari.
28 Kiam vi havas Še vi, ne diru al via proksimulo: Iru kaj revenu, kaj morgař mi donos.
29 Ne pripensu malbonon kontrař via proksimulo, Kiam li kun konfido lo°as Še vi.
30 Ne malpacu kun iu senkařze, Se li ne faris al vi malbonon.
31 Ne enviu rabemulon, Kaj elektu neniun el liaj vojoj;
32 Ăar la perversulojn la Eternulo abomenas, Kaj Sian intencon Li malka■as al la piuloj.
33 Malbeno de la Eternulo estas en la domo de malbonulo, Kaj la lo°ejon de piuloj Li benas.
34 La mokantojn Li mokas, Kaj al la humiluloj Li donas favoron.
35 Honoron heredas sa°uloj; Sed malsa°uloj forportas honton.

Ăapitro 4


1 Ařskultu, infanoj, la instruon de la patro, Kaj atentu, por lerni prudenton;
2 Ăar bonan instruon mi donis al vi; Mian le°on ne forlasu.
3 Ăar mi estis filo de mia patro, Dorlotata kaj sola de mia patrino.
4 Kaj li instruis min, kaj diris al mi: Via koro akceptu miajn vortojn; Observu miajn ordonojn, kaj vi vivos.
5 Akiru sa°on, akiru prudenton; Ne forgesu, kaj ne deflanki°u de la paroloj de mia bu■o.
6 Ne forlasu °in, kaj °i vin gardos; Amu °in, kaj °i zorgos pri vi.
7 La komenco de sa°o estas: akiru sa°on; Kaj por via tuta havo akiru prudenton.
8 Ůatu °in alte, kaj °i vin altigos; Kaj °i donos al vi honoron, se vi °in enbrakigos.
9 ěi donos Šarman ornamon al via kapo; Belan kronon °i donacos al vi.


10 Ařskultu, mia filo, kaj akceptu miajn vortojn; Kaj multi°os la jaroj de via vivo.
11 Mi kondukos vin lař la vojo de sa°o; Mi irigos vin sur rekta vojstreko.
12 Kiam vi iros, via irado ne estos malfaciligata; Kaj kiam vi kuros, vi ne falpu■i°os.
13 Tenu forte la instruon, ne forlasu °in; Konservu °in, Šar °i estas via vivo.
14 La vojstrekon de malpiuloj ne iru, Kaj ne ekpa■u sur la vojo de malbonuloj;
15 Evitu °in, ne trapasu °in; Flanki°u de °i, kaj preterpasu.
16 Ăar ili ne ekdormas, se ili ne faris malbonon; Kaj ili perdas la dorman ripozon, se ili ne pekigis;
17 Ăar ili man°as panon de malpio Kaj trinkas vinon de krimo.
18 Kaj la vojo de piuloj estas kiel lumo levi°anta, Kiu Šiam pli lumas °is plena tagi°o.
19 La vojo de malpiuloj estas kiel mallumo; Ili ne scias, je kio ili falpu■i°os.


20 Mia filo, atentu miajn vortojn; Klinu vian orelon al miaj paroloj.
21 Ili ne fori°u de viaj okuloj; Gardu ilin en via koro.
22 Ăar ili estas vivo por tiuj, kiuj ilin trovis, Kaj sanigaj por ilia tuta korpo.
23 Pli ol Šion gardatan, gardu vian koron; Ăar el °i eliras la vivo.
24 Forigu de vi falsemon de la bu■o, Kaj malicon de la lipoj malproksimigu de vi.
25 Viaj okuloj rigardu rekte, Kaj viaj palpebroj direkti°u rekte antařen.
26 Fortikigu la direkton de viaj piedoj, Kaj Šiuj viaj vojoj estu firmaj.
27 Ne ■anceli°u dekstren, nek maldekstren; Forigu de malbono vian piedon.

Ăapitro 5


1 Mia filo! atentu mian sa°on; Al mia prudento klinu vian orelon,
2 Por ke vi konservu prudenton Kaj via bu■o tenu scion.
3 Ăar la bu■o de malŠastulino elver■as mielon, Kaj ■ia gor°o estas pli glata ol oleo.
4 Sed ■ia sekva╝o estas maldolŠa kiel absinto, Akra kiel ambařtranŠa glavo.
5 Ůiaj piedoj iras malsupren al la morto; Ůiaj pa■oj atingas Ůeolon.
6 Ůi ne iras rekte lař la vojo de vivo; Ůiaj pa■oj ■anceli°as, sed tion ■i ne scias.
7 Kaj nun, infanoj, ařskultu min, Kaj ne forklini°u de la vortoj de mia bu■o.
8 Malproksimigu de ■i vian vojon, Kaj ne proksimi°u al la pordo de ■ia domo,
9 Por ke vi ne fordonu al aliaj vian honoron Kaj viajn jarojn al la kruelulo,
10 Por ke fremduloj ne sati°u de via havo, Kaj viaj laboroj ne estu en fremda domo,
11 ěis vi °emos en la fino, Kiam konsumi°os via karno kaj via korpo,
12 Kaj vi diros: Ho, kiel mi malamis instruon, Kaj mia koro mal■atis moraligon!
13 Kaj mi ne ařskultis la voŠon de miaj instruantoj, Kaj mi ne klinis mian orelon al miaj lernigantoj.
14 Mi estis preskař en Šia malbono Meze de kunveno kaj societo.
15 Trinku akvon el via cisterno, Kaj fluantan el via puto.
16 Viaj fontoj disfluu eksteren, Akvaj torentoj en la stratojn.
17 Ili apartenu al vi sola, Sed ne al aliaj kun vi.
18 Via fonto estu benata; Kaj havu °ojon de la edzino de via juneco.
19 Ůi estas Šarma kiel cervino, Kaj aminda kiel ibeksino; Ůiaj karesoj °uigu vin en Šiu tempo, Ůia amo Šiam donu al vi plezuron.
20 Kaj kial, mia filo, vi volas serŠi al vi plezuron Še fremda virino Kaj enbrakigi ne apartenantan al vi?
21 Ăar antař la okuloj de la Eternulo estas la vojoj de homo, Kaj Šiujn liajn irojn Li pripensas.
22 Liaj propraj malbonfaroj enkaptos la malpiulon, Kaj la ■nuroj de lia peko lin tenos.
23 Li mortos pro manko de eduko; Kaj la multo de lia senprudenteco lin devojigos.

Ăapitro 6


1 Mia filo! se vi garantiis por via proksimulo Kaj donis vian manon por aliulo,
2 Tiam vi enreti°is per la vortoj de via bu■o, Kapti°is per la vortoj de via bu■o.
3 Tiam, mia filo, agu tiel kaj savi°u, Ăar vi falis en la mano de via proksimulo: Iru, vigli°u, kaj petegu vian proksimulon;
4 Ne lasu viajn okulojn dormi Kaj viajn palpebrojn dormeti;
5 Savu vin, kiel gazelo, el la mano, Kaj kiel birdo el la mano de la birdokaptisto.


6 Iru al la formiko, vi maldiligentulo; Rigardu °ian agadon, kaj sa°i°u.
7 Kvankam °i ne havas estron, Nek kontrolanton, nek reganton,
8 ěi pretigas en la somero sian panon, ěi kolektas dum la rikolto sian man°on.
9 ěis kiam, maldiligentulo, vi ku■os? Kiam vi levi°os de via dormo?
10 Iom da dormo, iom da dormeto, Iom da kunmeto de la manoj por ku■ado;
11 Kaj venos via malriŠeco kiel rabisto, Kaj via senhaveco kiel viro armita.


12 Homo sentařga, homo malbonfarema, Iras kun bu■o malica,
13 Donas signojn per la okuloj, aludas per siaj piedoj, Komprenigas per siaj fingroj;
14 Perverseco estas en lia koro, li intencas malbonon; En Šiu tempo li semas malpacon.
15 Tial subite venos lia pereo; Li estos rompita subite, kaj neniu lin sanigos.
16 Jen estas ses aferoj, kiujn la Eternulo malamas, Kaj sep, kiujn Li abomenegas.
17 Arogantaj okuloj, mensogema lango, Kaj manoj, kiuj ver■as senkulpan sangon,
18 Koro, kiu preparas malbonfarajn intencojn, Piedoj, kiuj rapidas kuri al malbono,
19 Falsa atestanto, kiu elspiras mensogojn; Kaj tiu, kiu semas malpacon inter fratoj.


20 Konservu, mia filo, la ordonon de via patro, Kaj ne for╝etu la instruon de via patrino.
21 Ligu ilin por Šiam al via koro, Volvu ilin sur vian kolon.
22 Kiam vi iros, ili gvidos vin; Kiam vi ku■i°os, ili vin gardos; Kaj kiam vi veki°os, ili parolos kun vi.
23 Ăar moralordono estas lumingo, kaj instruo estas lumo, Kaj edifaj predikoj estas vojo de vivo,
24 Por gardi vin kontrař malbona virino, Kontrař glata lango de fremdulino.
25 Ne deziregu en via koro ■ian belecon, Kaj ne kapti°u per ■iaj palpebroj.
26 Ăar la kosto de publikulino estas nur unu pano; Sed fremda edzino forkaptas la grandvaloran animon.
27 Ău iu povas teni fajron en sia sino tiel, Ke liaj vestoj ne brulu?
28 Ău iu povas mar■i sur ardantaj karboj, Ne bruligante siajn piedojn?
29 Tiel ankař estas kun tiu, kiu venas al la edzino de sia proksimulo; Neniu, kiu ■in ektu■as, restas sen puno.
30 Oni ne faras grandan honton al ■telanto, Se li ■telas por sin satigi, kiam li malsatas;
31 Kaj kiam oni lin kaptas, li pagas sepoble; La tutan havon de sia domo li fordonas.
32 Sed kiu adultas kun virino, tiu estas sensa°a; Tiu, kiu faras tion, pereigas sian animon;
33 Batojn kaj malhonoron li ricevas, Kaj lia honto ne elvi■i°as;
34 Ăar furiozas la ╝aluzo de la edzo; Kaj li ne indulgas en la tempo de la ven°o.
35 Li rigardas nenian kompenson, Kaj li ne akceptas, se vi volas eŠ multe donaci.

Ăapitro 7


1 Mia filo! konservu miajn vortojn, Kaj gardu Še vi miajn moralordonojn.
2 Konservu miajn moralordonojn, kaj vivu; Kaj mian instruon, kiel la pupilon de viaj okuloj.
3 Ligu ilin al viaj fingroj; Skribu ilin sur la tabelo de via koro.
4 Diru al la sa°o: Vi estas mia fratino; Kaj la prudenton nomu mia parencino;
5 Por ke vi estu gardata kontrař fremda edzino, Kontrař fremdulino, kies paroloj estas glataj.
6 Ăar mi rigardis tra fenestro de mia domo, Tra mia krado;
7 Kaj mi vidis inter la naivuloj, Mi rimarkis inter la nematuruloj junulon senprudentan,
8 Kiu pasis sur la placo preter ■ia angulo, Kaj iris la vojon al ■ia domo,
9 En krepusko, en vespero de tago, Kiam fari°is nokto kaj mallumo.
10 Kaj jen renkonte al li iras virino En ornamo de publikulino, ruzema je la koro.
11 Bruema kaj vagema; Ůiaj piedoj ne lo°as en ■ia domo.
12 Jen ■i estas sur la strato, jen sur la placoj, Kaj apud Šiu angulo ■i embuskas.
13 Kaj ■i kaptis lin, kaj kisis lin Kun senhonta viza°o, kaj diris al li:
14 Mi devis alporti dankan oferdonon; Hodiař mi plenumis mian solenan promeson.
15 Tial mi eliris al vi renkonte, Por serŠi vian viza°on, kaj mi vin trovis.
16 Mi bele kovris mian liton Per multkoloraj teksa╝oj el Egiptujo.
17 Mi parfumis mian ku■ejon Per mirho, aloo, kaj cinamo.
18 Venu, ni °uu sufiŠe volupton °is la mateno, Ni plezuri°u per la amo.
19 Ăar mia edzo ne estas hejme, Li iris en malproksiman vojon;
20 La sakon kun mono li prenis kun si; Li revenos hejmen je la plenluno.
21 Ůi forlogis lin per sia multeparolado, Per sia glata bu■o ■i lin entiris.
22 Li tuj iras post ■i, Kiel bovo iras al la buŠo Kaj kiel katenita malsa°ulo al la puno;
23 ěis sago fendas al li la hepaton; Kiel birdo rapidas al la kaptilo, Kaj ne scias, ke °i pereigas sian vivon.
24 Kaj nun, infanoj, ařskultu min, Atentu la vortojn de mia bu■o.
25 Via koro ne flanki°u al ■ia vojo, Ne eraru sur ■ia irejo;
26 Ăar multajn ■i vundis kaj faligis, Kaj multegaj estas ■iaj mortigitoj.
27 Ůia domo estas vojoj al Ůeol, Kiuj kondukas malsupren al la Šambroj de la morto.

Ăapitro 8


1 Ău ne vokas la sa°o? Kaj Šu la prudento ne ařdigas sian voŠon?
2 ěi staras sur la pinto de alta╝oj, Apud la vojo, Še la vojkruŠi°oj.
3 Apud la pordegoj, Še la eniro en la urbon, Ăe la eniro tra la pordoj, °i kantas:
4 Al vi, ho viroj, mi vokas; Kaj mia voŠo sin turnas al la homoj:
5 Komprenu, naivuloj, la prudenton, Kaj sensprituloj prenu en la koron.
6 Ařskultu, Šar mi parolos grava╝on, Kaj °usta╝o eliros el mia bu■o.
7 Ăar mia lango parolos veron, Kaj malpia╝on abomenas miaj lipoj.
8 Justaj estas Šiuj paroloj de mia bu■o; Ili ne enhavas falson kaj malicon.
9 Ăiuj ili estas °ustaj por tiu, kiu ilin komprenas, Kaj justaj por tiuj, kiuj akiris scion.
10 Prenu mian instruon, kaj ne ar°enton; Kaj la scion ■atu pli, ol plej puran oron.
11 Ăar sa°o estas pli bona ol multekostaj ■tonoj; Kaj nenio, kion oni povas deziri, povas esti egala al °i.
12 Mi, sa°o, lo°as kun la prudento, Kaj mi trovas prudentajn konsilojn.
13 Timo antař la Eternulo malamas malbonon, Fieron, malhumilon, kaj malbonan vojon; Malsinceran bu■on mi malamas.
14 De mi venas konsilo kaj bonaran°o; Mi estas prudento; al mi apartenas forto.
15 Per mi re°as la re°oj, Kaj la estroj donas le°ojn de justeco.
16 Per mi regas la princoj Kaj la potenculoj kaj Šiuj ju°antoj sur la tero.
17 Mi amas miajn amantojn; Kaj miaj serŠantoj min trovos.
18 RiŠo kaj gloro estas Še mi, Dařra havo kaj justo.
19 Mia frukto estas pli bona ol oro kaj ol plej pura oro; Kaj la rikolto de mi estas pli bona ol elektita ar°ento.
20 Lař la vojo de vero mi iras, Lař la vojstreko de la justo;
21 Por heredigi al miaj amantoj esencan bonon, Kaj plenigi iliajn trezorejojn.
22 La Eternulo min formis en la komenco de Sia vojo, Antař Siaj kreita╝oj, tre antikve.
23 Antař eterno mi estis firme fondita, en la komenco, Antař la kreo de la tero.
24 Kiam ankorař ne ekzistis la abismoj, mi estis jam naskita, Kiam ankorař ne ekzistis fontoj, ■prucigantaj akvon.
25 Antař ol la montoj estis starigitaj, Antař la alta╝oj mi estis kreita;
26 Kiam la tero ankorař ne estis farita, nek la kampoj, Nek la komencaj polveroj de la mondo.
27 Dum Li firmigis la Šielojn, mi jam estis tie; Dum Li desegnis limojn sur la supra╝o de la abismo,
28 Dum Li fortikigis la nubojn supre, Dum Li firmigis la fontojn de la abismo,
29 Dum Li donis Sian le°on al la maro, Por ke la akvoj ne transpa■u siajn bordojn, Kaj dum Li difinis la fundamentojn de la tero:
30 Tiam mi estis Še Li kiel konstruanto; Mi estis la °ojo de Šiuj tagoj, Ludante antař Li Šiutempe.
31 Mi ludas sur Lia mondo-tero; Kaj mia °ojo estas inter la homidoj.
32 Kaj nun, infanoj, ařskultu min; Kaj feliŠaj estos tiuj, kiuj iras lař miaj vojoj.
33 Ařskultu instruon kaj sa°i°u, Kaj ne for╝etu °in.
34 FeliŠa estas la homo, kiu min ařskultas, Kiu maldormas Šiutage Še miaj pordoj, Kiu staras garde Še la fostoj de miaj pordegoj.
35 Ăar kiu min trovis, tiu trovis vivon, Kaj akiros favoron de la Eternulo.
36 Sed kiu maltrafas min, tiu difektas sian animon; Ăiuj, kiuj min malamas, amas la morton.

Ăapitro 9


1 La sa°o konstruis sian domon, Ăarpentis °iajn sep kolonojn.
2 ěi buŠis sian bruton, ver■is sian vinon, Kaj pretigis sian tablon.
3 ěi sendis siajn servantinojn, Por anonci sur la pintoj de la alta╝oj de la urbo:
4 Kiu estas naiva, tiu sin turnu Ši tien! Al la senspritulo °i diris:
5 Venu, man°u de mia pano, Kaj trinku el la vino, kiun mi enver■is.
6 Forlasu la malsa°a╝on, kaj vivu; Kaj iru lař la vojo de la prudento.


7 Kiu instruas blasfemanton, tiu prenas sur sin malhonoron; Kaj kiu penas °ustigi malpiulon, tiu estas mokata.
8 Ne penu °ustigi blasfemanton, ke li vin ne malamu: Penu °ustigi sa°ulon, kaj li vin amos.
9 Donu al sa°ulo, kaj li ankorař pli sa°i°os; Instruu justulon, kaj li lernos pli.
10 La komenco de la sa°o estas timo antař la Eternulo; Kaj ekkono pri la Sanktulo estas prudento.
11 Ăar per mi plimulti°os viaj tagoj, Kaj aldoni°os al vi jaroj da vivo.
12 Se vi sa°i°is, vi sa°i°is por vi; Kaj se vi blasfemas, vi sola suferos.


13 Virino malsa°a, bruema, Sensprita, kaj nenion scianta,
14 Sidas Še la pordo de sia domo, Sur se°o sur alta╝o de la urbo,
15 Por voki la pasantojn, Kiuj iras sian °ustan vojon:
16 Kiu estas naiva, tiu sin turnu Ši tien! Kaj al la senspritulo ■i diris:
17 Akvoj ■telitaj estas dolŠaj, Kaj pano ka■ita estas agrabla.
18 Kaj li ne scias, ke tie estas mortintoj Kaj ke ■iaj invititoj estas en la profundoj de Ůeol.

Ăapitro 10


1 Sentencoj de Salomono.

Sa°a filo estas °ojo por sia patro, Kaj filo malsa°a estas mal°ojo por sia patrino.
2 Maljustaj trezoroj ne donas utilon; Sed bonfaremo savas de morto.
3 La Eternulo ne malsatigos animon de piulo; Sed la avidon de malpiulo Li forpu■as.
4 Maldiligenta mano malriŠigas; Sed mano de diligentuloj riŠigas.
5 Kiu kolektas dum la somero, tiu estas filo sa°a; Sed kiu dormas en la tempo de rikolto, tiu estas filo hontinda.
6 Beno estas sur la kapo de piulo; Sed la bu■o de malpiulo ka■as krimon.
7 La memoro de piulo estas benata; Sed la nomo de malpiuloj forputros.
8 Kiu havas sa°an koron, tiu akceptos moralordonojn; Sed kiu havas malsa°an bu■on, tiu renversi°os.
9 Kiu iras en senkulpeco, tiu iras sendan°ere; Sed kiu kurbigas siajn vojojn, tiu estos punita.
10 Kiu grimacas per la okulo, tiu kařzas suferon; Kaj kiu havas malsa°an bu■on, tiu renversi°os.
11 La bu■o de piulo estas fonto de vivo; Sed la bu■o de malpiulo ka■as krimon.
12 Malamo kařzas malpacon; Sed amo kovras Šiujn pekojn.
13 Sur la lipoj de prudentulo trovi°as sa°o; Sed vergo apartenas al la dorso de sensa°ulo.
14 Sa°uloj konservas la scion; Sed la bu■o de malsa°ulo estas proksima al la pereo.
15 La havo de riŠulo estas lia fortika urbo; Sed pereo por la malriŠuloj estas ilia malriŠo.
16 La laborpago de piulo estas por la vivo; La enspezoj de malpiulo estas por peko.
17 Kiu konservas la instruon, tiu iras al vivo; Sed kiu for╝etas atentigon, tiu restas en eraro.
18 Kiu ka■as malamon, tiu havas falseman bu■on; Kaj kiu elirigas kalumnion, tiu estas malsa°ulo.
19 Ăe multo da vortoj ne evitebla estas peko; Sed kiu retenas siajn lipojn, tiu estas sa°a.
20 La lango de piulo estas plej bonspeca ar°ento; La koro de malpiuloj estas kiel nenio.
21 La lipoj de piulo gvidas multajn; Sed malsa°uloj mortas pro manko de sa°o.
22 La beno de la Eternulo riŠigas, Kaj mal°ojon Li ne aldonas al °i.
23 Por malsa°ulo estas °ojo fari malbonon; Kaj sa°o, por sa°ulo.
24 Kio timigas malpiulon, tio trafos lin; Kaj kion deziras piuloj, tio estos donita al ili.
25 Kiel pasanta ventego, tiel malpiulo rapide malaperas; Sed piulo havas eternan fundamenton.
26 Kiel la vinagro por la dentoj kaj la fumo por la okuloj, Tiel la maldiligentulo estas por tiuj, kiuj lin sendis.
27 La timo antař la Eternulo multigas la tagojn; Sed la jaroj de malpiuloj estos mallongigitaj.
28 La atendo de piuloj fari°os °ojo; Sed la espero de malpiuloj pereos.
29 La vojo de la Eternulo estas defendo por la senpekulo, Sed pereo por la malbonfarantoj.
30 Piulo neniam falpu■i°os; Sed la malpiuloj ne restos sur la tero.
31 La bu■o de piulo eligas sa°on; Sed lango falsema estos ekstermita.
32 La lipoj de piulo anoncas favora╝on, Kaj la bu■o de malpiuloj malica╝on.

Ăapitro 11


1 Malvera pesilo estas abomena╝o por la Eternulo; Sed plena pezo plaŠas al Li.
2 Se venis malhumileco, venos ankař honto; Sed Še la humiluloj estas sa°o.
3 La senkulpeco de la piuloj gvidos ilin; Sed la falsemo pereigos la maliculojn.
4 Ne helpos riŠo en la tago de kolero; Sed bonfaremo savas de morto.
5 La justeco de piulo ebenigas lian vojon; Sed malpiulo falos per sia malpieco.
6 La justeco de piuloj savos ilin; Sed la pasio de maliculoj ilin kaptos.
7 Kiam mortas homo pia, ne pereas lia espero; Sed la atendo de la pekuloj pereas.
8 Piulo estas savata kontrař mizero, Kaj malpiulo venas sur lian lokon.
9 Per la bu■o de hipokritulo difekti°as lia proksimulo; Sed per kompreno piuloj savi°as.
10 Kiam al la piuloj estas bone, la urbo °ojas; Kaj kiam pereas malpiuloj, °i estas gaja.
11 Per la beno de piuloj urbo alti°as; Kaj per la bu■o de malpiuloj °i ruini°as.
12 Kiu mokas sian proksimulon, tiu estas malsa°ulo; Sed homo prudenta silentas.
13 Kiu iras kun kalumnioj, tiu elperfidas sekreton; Sed kiu havas fidelan spiriton, tiu konservas aferon.
14 Ăe manko de prikonsili°o popolo pereas; Sed Še multe da konsilantoj estas bonstato.
15 Malbonon faras al si tiu, kiu garantias por fremdulo; Sed kiu malamas donadon de mano, tiu estas ekster dan°ero.
16 Aminda virino akiras honoron, Kaj potenculoj akiras riŠon.
17 Bonkora homo donos bonon al sia animo, Kaj kruelulo detruas sian karnon.
18 Malvirtulo akiras profiton malveran, Kaj la semanto de virto veran rekompencon.
19 Bonfarado kondukas al vivo; Kaj kiu celas malbonon, tiu iras al sia morto.
20 Abomena╝o por la Eternulo estas la malickoruloj; Sed plaŠas al Li tiuj, kiuj iras vojon pian.
21 Oni povas esti certa, ke malvirtulo ne restos senpuna; Sed la idaro de virtuloj estos savita.
22 Kiel ora ringo sur la nazo de porko, Tiel estas virino bela, sed malbonkonduta.
23 La deziro de virtuloj estas nur bono; Sed malvirtuloj povas esperi nur koleron.
24 Unu disdonas, kaj riŠi°as Šiam pli; Alia tro avaras, kaj tamen nur malriŠi°as.
25 Animo benanta °uos bonstaton; Kaj kiu trinkigas, tiu mem havos sufiŠe por trinki.
26 Kiu retenas grenon, tiun malbenas la popolo; Sed beno venas sur la kapon de tiu, kiu disdonas.
27 Kiu celas bonon, tiu atingos plaŠon; Sed kiu serŠas malbonon, tiun °i trafos.
28 Kiu fidas sian riŠecon, tiu falos; Sed virtuloj floros kiel juna folio.
29 Kiu detruas sian domon, tiu heredos venton; Kaj malsa°ulo estas sklavo de sa°ulo.
30 La frukto de virtulo estas arbo de vivo; Kaj akiranto de animoj estas sa°ulo.
31 Se virtulo ricevas redonon sur la tero, Tiom pli malvirtulo kaj pekulo!

Ăapitro 12


1 Kiu amas instruon, tiu amas scion; Sed kiu malamas atentigon, tiu estas malsa°ulo.
2 Bonulo akiras favoron de la Eternulo; Sed homo malica estos kondamnita.
3 Ne fortiki°os homo per malvirto; Sed la radiko de virtuloj ne ■anceli°os.
4 Brava virino estas krono por sia edzo; Sed senhonora estas kiel puso en liaj ostoj.
5 La pensoj de virtuloj estas justeco; La meditado de malvirtuloj estas malico.
6 La paroloj de malvirtuloj estas insido pri sango; Sed la bu■o de virtuloj ilin savas.
7 La malvirtuloj renversi°os kaj malaperos; Sed la domo de virtuloj staros forte.
8 Oni lařdas homon lař lia sa°o; Sed perversulo estos hontigita.
9 Pli bona estas homo negrava, sed laboranta por si, Ol homo, kiu serŠas honoron, sed al kiu mankas pano.
10 Virtulo kompatas la vivon de sia bruto; Sed la koro de malvirtuloj estas kruela.
11 Kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da pano; Sed kiu serŠas vanta╝ojn, tiu estas malsa°ulo.
12 Malvirtulo serŠas subtenon de malnobluloj; Sed la radiko de virtuloj donas forton.
13 Per siaj pekaj vortoj kapti°as malbonulo; Sed virtulo eliras el mizero.
14 Per la fruktoj de sia bu■o homo bone sati°as; Kaj lař la merito de siaj manoj homo ricevas redonon.
15 La vojo de malsa°ulo estas °usta en liaj okuloj; Sed sa°ulo ařskultas konsilon.
16 Malsa°ulo tuj montras sian koleron; Sed sa°ulo ignoras ofendon.
17 Kiu estas verama, tiu eldiras tion, kio estas °usta, Sed falsama atestulo trompon.
18 Ofte nepripensita parolo vundas kiel glavo; Sed la lango de sa°uloj sanigas.
19 Parolo vera restas fortike por Šiam; Sed parolo malvera nur por momento.
20 Malico estas en la koro de malbonintenculoj; Sed Še la pacigantoj estas °ojo.
21 Nenio malbona trafos virtulon; Sed la malvirtuloj havas plene da malbono.
22 Abomena╝o por la Eternulo estas bu■o mensogema; Sed kiuj agas lař vero, tiuj plaŠas al Li.
23 Sa°a homo ka■as scion; Sed la koro de malsa°uloj elkrias malsa°econ.
24 La mano de diligentuloj regos; Sed mano maldiligenta pagos tributon.
25 Zorgo en la koro de homo °in premas; Sed amika vorto °in °ojigas.
26 Al la virtulo estas pli bone, ol al lia proksimulo; Sed la vojo de malvirtuloj ilin erarigas.
27 Maldiligenteco ne pretigos al si man°on; Sed homo diligenta havas riŠecon.
28 Sur la vojo de virto estas vivo, Kaj °i estos ebenigita kontrař morto.

Ăapitro 13


1 Sa°a filo lernas de la patro; Sed mokanto ne ařskultas moralinstruon.
2 La frukto de la bu■o donas al homo bonan man°on; Sed la deziro de krimuloj estas perforto.
3 Kiu gardas sian bu■on, tiu gardas sian animon; Kiu tro malfermas sian bu■on, tiu pereas.
4 La animo de maldiligentulo deziras, kaj ne ricevas; Sed la animo de diligentuloj sati°as.
5 Vorton malveran virtulo malamas; Sed malvirtulo agas abomene kaj venas al honto.
6 La virto gardas tiun, kiu iras °ustan vojon; Sed la malvirto pereigas pekulon.
7 Unu ■ajnigas sin riŠa, havante nenion; Alia ■ajnigas sin malriŠa, havante grandan riŠecon.
8 Per sia riŠeco homo savas sian animon; Sed malriŠulo ne ařskultas atentigon.
9 La lumo de virtuloj brilegas; Sed la lumilo de malvirtuloj estingi°os.
10 Nur de malhumileco venas malpaco; Sed la akceptantaj konsilojn havas sa°on.
11 RiŠeco rapide akirita malgrandi°as; Sed kion oni kolektas per laboro, tio multi°as.
12 Espero prokrastata dolorigas la koron; Sed plenumita deziro estas arbo de vivo.
13 Kiu mal■atas diron, tiu malutilas al si mem; Sed respektanta ordonon estos rekompencita.
14 Instruo de sa°ulo estas fonto de vivo, Por evitigi la retojn de la morto.
15 Bona prudento plaŠigas; Sed la vojo de perfiduloj estas malglata.
16 Ăiu prudentulo agas konscie; Sed malsa°ulo elmontras malsa°econ.
17 Malbona sendito falas en malfeliŠon; Sed sendito fidela sanigas.
18 MalriŠa kaj hontigata estos tiu, kiu forpu■as instruon; Sed kiu observas instruon, tiu estos estimata.
19 Deziro plenumita estas agrabla por la animo; Sed malagrable por la malsa°uloj estas deturni sin de malbono.
20 Kiu iras kun sa°uloj, tiu estos sa°a; Sed kamarado de malsa°uloj suferos doloron.
21 Pekulojn persekutas malbono; Sed virtulojn rekompencas bono.
22 Bonulo heredigas la nepojn; Kaj por virtulo konservi°as la havo de pekulo.
23 Multe da man°a╝o estas sur la kampo de malriŠuloj; Sed multaj pereas pro manko de justeco.
24 Kiu ■paras sian vergon, tiu malamas sian filon; Sed kiu lin amas, tiu baldař lin punas.
25 Virtulo man°as, por satigi sian animon; Sed la ventro de malvirtuloj havas mankon.

Ăapitro 14


1 Sa°a virino konstruas sian domon; Sed malsa°a detruas °in per siaj manoj.
2 Kiu iras la °ustan vojon, tiu timas la Eternulon; Sed kiu iras vojon mal°ustan, tiu Lin malestimas.
3 En la bu■o de malsa°ulo estas vergo por lia malhumileco; Sed la bu■o de sa°uloj ilin gardas.
4 Se ne ekzistas bovoj, la grenejoj estas malplenaj; Sed multe da profito estas de la forto de bovoj.
5 Verama atestanto ne mensogas; Sed atestanto falsama elspiras mensogojn.
6 Mokanto serŠas sa°econ kaj °in ne trovas; Sed por sa°ulo la sciado estas facila.
7 Foriru de homo malsa°a; Ăar vi ne ařdos parolon de sa°o.
8 La sa°eco de sa°ulo estas komprenado de sia vojo; Kaj la malsa°eco de malsa°uloj estas trompi°ado.
9 Malsa°uloj ■ercas pri siaj kulpoj; Sed inter virtuloj ekzistas reciproka favoro.
10 Koro scias sian propran mal°ojon; Kaj en °ia °ojo ne partoprenas fremdulo.
11 Domo de malvirtuloj estos ekstermita; Sed dometo de virtuloj floros.
12 Iufoje vojo ■ajnas °usta al homo, Kaj tamen °ia fino kondukas al la morto.
13 Ankař dum ridado povas dolori la koro; Kaj la fino de °ojo estas mal°ojo.
14 Lař siaj agoj man°os homo malbonkora; Kaj homo bona sati°os per siaj faroj.
15 Naivulo kredas Šiun vorton; Sed sa°ulo estas atenta pri sia vojo.
16 Sa°ulo timas, kaj forklini°as de malbono; Sed malsa°ulo estas inciti°ema kaj memfidema.
17 Malpacienculo faras malsa°a╝ojn; Kaj malbonintenculo estas malamata.
18 Naivuloj akiras malsa°econ; Sed sa°uloj estas kronataj de klereco.
19 Malbonuloj humili°os antař bonuloj; Kaj malvirtuloj estos antař la pordego de virtulo.
20 MalriŠulo estas malamata eŠ de sia proksimulo; Sed riŠulo havas multe da amikoj.
21 Kiu mal■atas sian proksimulon, tiu estas pekulo; Sed kiu kompatas malriŠulojn, tiu estas feliŠa.
22 Ău ne eraras malbonintenculoj? Sed favorkoreco kaj vero estas Še tiuj, kiuj havas bonajn intencojn.
23 De Šiu laboro estos profito; Sed de babilado venas nur senhaveco.
24 Propra riŠeco estas krono por la sa°uloj; Sed la malsa°eco de la malsa°uloj restas malsa°eco.
25 Verparola atestanto savas animojn; Sed malverparola elspiras trompon.
26 En la timo antař la Eternulo estas forta fortika╝o; Kaj Li estos rifu°ejo por Siaj infanoj.
27 La timo antař la Eternulo estas fonto de vivo, Por evitigi la retojn de la morto.
28 Grandeco de popolo estas gloro por re°o; Kaj manko de popolo pereigas la reganton.
29 Pacienculo havas multe da sa°o; Sed malpacienculo elmontras malsa°econ.
30 Trankvila koro estas vivo por la korpo; Sed envio estas puso por la ostoj.
31 Kiu premas malriŠulon, tiu ofendas lian Kreinton; Kaj kiu Lin honoras, tiu kompatas malriŠulon.
32 Pro sia malboneco malvirtulo estos forpu■ita; Sed virtulo eŠ mortante havas esperon.
33 En la koro de sa°ulo ripozas sa°o; Kaj kio estas en malsa°uloj, tio elmontri°as.
34 Virto altigas popolon; Sed peko pereigas gentojn.
35 Favoron de la re°o havas sklavo sa°a; Sed kontrař malbonkonduta li koleras.

Ăapitro 15


1 Milda respondo kvietigas koleron; Sed malmola vorto ekscitas koleron.
2 La lango de sa°uloj bonigas la instruon; Sed la bu■o de malsa°uloj elparolas sensenca╝on.
3 Sur Šiu loko estas la okuloj de la Eternulo; Ili vidas la malbonulojn kaj bonulojn.
4 Milda lango estas arbo de vivo; Sed malbonparola rompas la spiriton.
5 Malsa°ulo mal■atas la instruon de sia patro; Sed kiu plenumas la admonon, tiu estas prudenta.
6 En la domo de virtulo estas multe da trezoroj; Sed en la profito de malvirtulo estas pereo.
7 La bu■o de sa°uloj semas instruon; Sed la koro de malsa°uloj ne estas tia.
8 Oferdono de malvirtuloj estas abomena╝o por la Eternulo; Sed la pre°o de virtuloj al Li plaŠas.
9 Abomena╝o por la Eternulo estas la vojo de malvirtulo; Sed kiu celas virton, tiun Li amas.
10 Malbona puno atendas tiun, kiu forlasas la vojon; Kaj la malamanto de admono mortos.
11 Ůeol kaj la abismo estas antař la Eternulo: Tiom pli la koroj de la homidoj.
12 Mokanto ne amas tiun, kiu lin admonas; Al sa°uloj li ne iras.
13 ěoja koro faras la viza°on °oja; Sed Še Šagreno de la koro la spirito estas malgaja.
14 La koro de sa°ulo serŠas instruon; Sed la bu■o de malsa°uloj nutras sin per malsa°eco.
15 Ăiuj tagoj de malfeliŠulo estas malbonaj; Sed kontenta koro estas festenado.
16 Pli bona estas malmulto kun timo antař la Eternulo, Ol granda trezoro kun maltrankvileco Še °i.
17 Pli bona estas man°o el verda╝o, sed kun amo, Ol grasa bovo, sed kun malamo.
18 Kolerema homo kařzas malpacon; Kaj pacienculo kvietigas disputon.
19 La vojo de maldiligentulo estas kiel dornarbeto; Sed la vojo de virtuloj estas ebenigita.
20 Sa°a filo °ojigas la patron; Sed homo malsa°a estas malhonoro por sia patrino.
21 Malsa°eco estas °ojo por malsa°ulo; Sed homo prudenta iras °ustan vojon.
22 Kie ne estas konsilo, tie la entreprenoj nenii°as; Sed Še multe da konsilantoj ili restas fortikaj.
23 Plezuro por homo estas en la respondo de lia bu■o; Kaj kiel bona estas vorto en la °usta tempo!
24 La vojo de la vivo por sa°ulo iras supren, Por ke li evitu Ůeolon malsupre.
25 La domon de fieruloj la Eternulo ruinigas; Sed Li gardas la limojn de vidvino.
26 Abomena╝o por la Eternulo estas la intencoj de malnoblulo; Sed agrablaj estas la paroloj de puruloj.
27 Profitemulo mal°ojigas sian domon; Sed kiu malamas donacojn, tiu vivos.
28 La koro de virtulo pripensas respondon; Sed la bu■o de malvirtuloj elfluigas malbonon.
29 La Eternulo estas malproksima de la malvirtuloj; Sed la pre°on de la virtuloj Li ařskultas.
30 Luma okulo °ojigas la koron; Bona sciigo fortikigas la ostojn.
31 Orelo, kiu ařskultas la instruon de la vivo, Lo°os inter sa°uloj.
32 Kiu forpu■as admonon, tiu malestimas sian animon; Sed kiu ařskultas instruon, tiu akiras sa°on.
33 La timo antař la Eternulo instruas sa°on, Kaj humileco trovi°as antař honoro.

Ăapitro 16


1 Al la homo apartenas la projektoj de la koro; Sed de la Eternulo venas la vortoj de la lango.
2 Ăiuj vojoj de la homo estas puraj en liaj okuloj; Sed la Eternulo esploras la spiritojn.
3 Transdonu al la Eternulo viajn farojn; Tiam viaj entreprenoj staros forte.
4 Ăiu faro de la Eternulo havas sian celon; EŠ malvirtulo estas farita por tago de malbono.
5 Ăiu malhumilulo estas abomena╝o por la Eternulo; Kaj li certe ne restos ne punita.
6 Per bono kaj vero pardoni°as peko; Kaj per timo antař la Eternulo oni evitas malbonon.
7 Kiam al la Eternulo plaŠas la vojoj de homo, Li eŠ liajn malamikojn pacigas kun li.
8 Pli bona estas malmulto, sed kun justeco, Ol granda profito, sed maljusta.
9 La koro de homo pripensas sian vojon; Sed la Eternulo direktas lian iradon.
10 SorŠo estas sur la lipoj de re°o; Lia bu■o ne peku Še la ju°o.
11 ěusta pesilo kaj °ustaj pesiltasoj estas de la Eternulo; Ăiuj pezil■tonoj en la sako estas Lia faro.
12 Abomena╝o por re°oj estas fari maljusta╝on; Ăar per justeco staras fortike la trono.
13 Al la re°oj plaŠas lipoj veramaj; Kaj ili amas tiun, kiu parolas la veron.
14 Kolero de re°o estas kuriero de morto; Sed homo sa°a igas °in pardoni.
15 Luma viza°o de re°o estas vivo; Kaj lia favoro estas kiel nubo kun printempa pluvo.
16 Akiro de sa°eco estas multe pli bona ol oro; Kaj akiro de prudento estas preferinda ol ar°ento.
17 La vojo de virtuloj evitas malbonon; Kiu gardas sian vojon, tiu konservas sian animon.
18 Antař la pereo iras fiereco; Kaj antař la falo iras malhumileco.
19 Pli bone estas esti humila kun malriŠuloj, Ol dividi akiron kun fieruloj.
20 Kiu prudente kondukas aferon, tiu trovos bonon; Kaj kiu fidas la Eternulon, tiu estas feliŠa.
21 Kiu havas prudentan koron, tiu estas nomata sa°ulo; Kaj agrablaj paroloj plivalorigas la instruon.
22 Sa°o estas fonto de vivo por sia posedanto; Sed la instruo de malsa°uloj estas malsa°eco.
23 La koro de sa°ulo prudentigas lian bu■on, Kaj en lia bu■o plivalori°as la instruo.
24 Agrabla parolo estas fre■a mielo, DolŠa por la animo kaj saniga por la ostoj.
25 Iufoje vojo ■ajnas °usta al homo, Kaj tamen °ia fino kondukas al la morto.
26 Kiu laboras, tiu laboras por si mem; Ăar lin devigas lia bu■o.
27 Malbona homo kařzas malbonon; Kaj sur liaj lipoj estas kvazař brulanta fajro.
28 Malica homo disvastigas malpacon; Kaj kalumnianto disigas amikojn.
29 Rabemulo forlogas sian proksimulon Kaj kondukas lin sur vojo malbona.
30 Kiu faras signojn per la okuloj, tiu intencas malicon; Kiu faras signojn per la lipoj, tiu plenumas malbonon.
31 Krono de gloro estas la grizeco; Sur la vojo de justeco °i estas trovata.
32 Pacienculo estas pli bona ol fortulo; Kaj kiu regas sian spiriton, tiu estas pli bona ol militakiranto de urbo.
33 Sur la baskon oni ╝etas loton; Sed °ia tuta decido estas de la Eternulo.

Ăapitro 17


1 Pli bona estas seka peco da pano, sed kun trankvileco, Ol domo plena de viando, kun malpaco.
2 Sa°a sklavo regos super filo hontinda, Kaj dividos heredon kune kun fratoj.
3 Fandujo estas por ar°ento, kaj forno por oro; Sed la korojn esploras la Eternulo.
4 Malbonfaranto obeas malbonajn bu■ojn; Malveremulo atentas malpian langon.
5 Kiu mokas malriŠulon, tiu ofendas lian Kreinton; Kiu °ojas pri ies malfeliŠo, tiu ne restos sen puno.
6 Nepoj estas krono por maljunuloj; Kaj gloro por infanoj estas iliaj gepatroj.
7 Al malsa°ulo ne konvenas alta parolado, Kaj ankorař malpli al nobelo mensogado.
8 Donaco estas juvelo en la okuloj de sia mastro; Kien ajn li sin turnos, li sukcesos.
9 Kiu kovras kulpon, tiu serŠas amikecon; Sed kiu reparolas pri la afero, tiu disigas amikojn.
10 Pli efikas riproŠo Še sa°ulo, Ol cent batoj Še malsa°ulo.
11 Malbonulo serŠas nur ribelon; Sed terura sendato estos sendita kontrař lin.
12 Pli bone estas renkonti ursinon, al kiu estas rabitaj °iaj infanoj, Ol malsa°ulon kun lia malsa°eco.
13 Kiu redonas malbonon por bono, El ties domo ne malaperos malbono.
14 La komenco de malpaco estas kiel liberigo de akvo; Antař ol °i tro vasti°is, forlasu la malpacon.
15 Kiu pravigas malvirtulon, kaj kiu malpravigas virtulon, Ambař estas abomena╝o por la Eternulo.
16 Por kio servas mono en la mano de malsa°ulo? Ău por aŠeti sa°on, kiam li prudenton ne havas?
17 En Šiu tempo amiko amas, Kaj li fari°as frato en mizero.
18 Homo malsa°a donas manon en manon, Kaj garantias por sia proksimulo.
19 Kiu amas malpacon, tiu amas pekon; Kiu tro alte levas sian pordon, tiu serŠas pereon.
20 Malica koro ne trovos bonon; Kaj kiu havas ne°ustan langon, tiu enfalos en malfeliŠon.
21 Kiu naskas malsa°ulon, tiu havas Šagrenon; Kaj patro de malprudentulo ne havos °ojon.
22 ěoja koro estas saniga; Kaj mal°oja spirito sekigas la ostojn.
23 Ka■itajn donacojn akceptas malvirtulo, Por deklini la vojon de la justeco.
24 Antař la viza°o de prudentulo estas sa°o; Sed la okuloj de malsa°ulo estas en la fino de la tero.
25 Filo malsa°a estas Šagreno por sia patro, Kaj mal°ojo por sia patrino.
26 Ne estas bone suferigi virtulon, Nek bati noblulon, kiu agas juste.
27 Kiu ■paras siajn vortojn, tiu estas prudenta; Kaj trankvilanimulo estas homo sa°a.
28 EŠ malsa°ulo, se li silentas, estas rigardata kiel sa°ulo; Kaj kiel prudentulo, se li tenas fermita sian bu■on.

Ăapitro 18


1 Kiu aparti°as, tiu serŠas sian volupton Kaj iras kontrař Šiu sa°a konsilo.
2 Malsa°ulo ne deziras prudenton, Sed nur malkovri sian koron.
3 Kiam venas malvirtulo, Venas ankař malestimo kun honto kaj moko.
4 La vortoj de homa bu■o estas profunda akvo; La fonto de sa°o estas fluanta rivero.
5 Ne estas bone favori malvirtulon, Por faligi virtulon Še la ju°o.
6 La lipoj de malsa°ulo kondukas al malpaco, Kaj lia bu■o venigas batojn.
7 La bu■o de malsa°ulo estas pereo por li, Kaj liaj lipoj enretigas lian animon.
8 La vortoj de kalumnianto estas kiel franda╝oj, Kaj ili penetras en la profundon de la ventro.
9 Kiu estas senzorga en sia laborado, Tiu estas frato de pereiganto.
10 La nomo de la Eternulo estas fortika turo: Tien kuras virtulo, kaj estas ■irmata.
11 La havo de riŠulo estas lia fortika urbo, Kaj kiel alta muro en lia imago.
12 Antař la pereo la koro de homo fieri°as, Kaj antař honoro estas humileco.
13 Kiu respondas, antař ol li ařdis, Tiu havas malsa°on kaj honton.
14 La spirito de homo nutras lin en lia malsano; Sed spiriton premitan kiu povas elporti?
15 La koro de sa°ulo akiras prudenton, Kaj la orelo de sa°uloj serŠas scion.
16 Donaco de homo donas al li vastecon Kaj kondukas lin al la grandsinjoroj.
17 La unua estas prava en sia proceso; Sed venas lia proksimulo kaj °in klarigas.
18 La loto Šesigas disputojn Kaj decidas inter potenculoj.
19 Malpaci°inta frato estas pli obstina, ol fortikigita urbo; Kaj disputoj estas kiel rigliloj de turo.
20 De la fruktoj de la bu■o de homo sati°as lia ventro; Li man°as la produktojn de siaj lipoj.
21 Morto kaj vivo dependas de la lango; Kaj kiu °in amas, tiu man°os °iajn fruktojn.
22 Kiu trovis edzinon, tiu trovis bonon Kaj ricevis favoron de la Eternulo.
23 Per petegado parolas malriŠulo; Kaj riŠulo respondas arogante.
24 Havi multajn amikojn estas embarase; Sed ofte amiko estas pli sindona ol frato.

Ăapitro 19


1 Pli bona estas malriŠulo, kiu iras en sia senkulpeco, Ol homo, kiu estas malicbu■ulo kaj malsa°ulo.
2 Vivo sen prudento ne estas bona; Kaj kiu tro rapidas, tiu maltrafas la vojon.
3 Malsa°eco de homo erarigas lian vojon, Kaj lia koro koleras la Eternulon.
4 RiŠeco donas multon da amikoj; Sed malriŠulo estas forlasata de sia amiko.
5 Falsa atestanto ne restos sen puno; Kaj kiu elspiras mensogojn, tiu ne savi°os.
6 Multaj serŠas favoron de malavarulo; Kaj Šiu estas amiko de homo, kiu donas donacojn.
7 Ăiuj fratoj de malriŠulo lin malamas; Tiom pli malproksimi°as de li liaj amikoj! Li havas esperon pri vortoj, kiuj ne estos plenumitaj.
8 Kiu akiras prudenton, tiu amas sian animon; Kiu gardas sa°on, tiu trovas bonon.
9 Falsa atestanto ne restos sen puno; Kaj kiu elspiras mensogojn, tiu pereos.
10 Al malsa°ulo ne konvenas agrabla╝o; Ankorař malpli konvenas al sklavo regi super princoj.
11 Sa°o de homo faras lin pacienca; Kaj gloro por li estas pardoni pekon.
12 Kiel kriego de leono estas la kolero de re°o; Kaj lia favoro estas kiel roso sur herbo.
13 Pereo por sia patro estas malsa°a filo; Kaj malpacema edzino estas kiel konstanta gutado.
14 Domo kaj havo estas heredataj post gepatroj; Sed sa°a edzino estas de la Eternulo.
15 Mallaboremeco enigas en profundan dormon, Kaj animo maldiligenta suferos malsaton.
16 Kiu konservas moralordonon, tiu konservas sian animon; Sed kiu ne atentas Lian vojon, tiu mortos.
17 Kiu kompatas malriŠulon, tiu pruntedonas al la Eternulo, Kaj Tiu redonos al li por lia bonfaro.
18 Punu vian filon, dum ekzistas espero, Sed via koro ne deziru lian pereon.
19 Koleranto devas esti punata; Ăar se vi lin indulgos, li fari°os ankorař pli kolerema.
20 Ařskultu konsilon kaj akceptu admonon, Por ke vi poste estu sa°a.
21 Multaj estas la intencoj en la koro de homo, Sed la decido de la Eternulo restas fortike.
22 Ornamo estas por la homo lia bonfaro; Kaj pli bona estas malriŠulo, ol homo mensogema.
23 Timo antař la Eternulo kondukas al vivo, Al sateco, kaj al evito de malbono.
24 Mallaboremulo metas sian manon en la poton, Kaj eŠ al sia bu■o li °in ne relevas.
25 Se vi batos blasfemanton, sensciulo fari°os atenta; Se oni punas sa°ulon, li komprenas la instruon.
26 Kiu ruinigas patron kaj forpelas patrinon, Tiu estas filo hontinda kaj malbeninda.
27 Ăesu, mia filo, ařskulti admonon Kaj tamen deklini°i de la vortoj de la instruo.
28 Fripona atestanto mokas ju°on; Kaj la bu■o de malvirtuloj englutas maljusta╝on.
29 La blasfemantojn atendas punoj, Kaj batoj la dorson de malsa°uloj.

Ăapitro 20


1 La vino estas blasfemanto, ebriiga trinka╝o estas sova°a; Kaj kiu delogi°as per ili, tiu ne estas prudenta.
2 Minaco de re°o estas kiel kriego de leono; Kiu lin kolerigas, tiu pekas kontrař sia animo.
3 Estas honoro por homo Šesigi malpacon; Sed Šiu malsa°ulo estas malpacema.
4 En la malvarma tempo mallaborulo ne plugas; Li petos en ařtuno, kaj li nenion ricevos.
5 Intenco en la koro de homo estas profunda akvo; Sed homo sa°a °in elŠerpos.
6 Multaj homoj proklamas pri sia boneco; Sed kiu trovos homon fidelan?
7 Virtulo iras en sia senpekeco; FeliŠaj estas liaj infanoj post li.
8 Re°o, kiu sidas sur trono de ju°o, Disventumas per siaj okuloj Šion malbonan.
9 Kiu povas diri: Mi purigis mian koron, Mi estas libera de mia peko?
10 Neegalaj peziloj, neegalaj mezuroj, Ambař estas abomena╝o por la Eternulo.
11 EŠ knabon oni povas ekkoni lař liaj faroj, Ău estas pura kaj justa lia konduto.
12 Orelon ařdantan kaj okulon vidantan: Ilin ambař kreis la Eternulo.
13 Ne amu dormon, por ke vi ne malriŠi°u; Malfermu viajn okulojn, kaj vi sati°os de pano.
14 Malbona, malbona, diras la aŠetanto; Sed kiam li foriris, tiam li fanfaronas.
15 Oni povas havi oron kaj multe da perloj; Sed bu■o prudenta estas multevalora ilo.
16 Prenu la veston de tiu, kiu garantiis por aliulo; Kaj pro la fremduloj prenu de li garantia╝on.
17 Malhonesta pano estas bongusta por homo; Sed lia bu■o poste estos plena de ■tonetoj.
18 Intencoj fortiki°as per konsilo; Kaj militon oni faru prudente.
19 Kiu malka■as sekreton, tiu estas kiel kalumnianto; Ne komuniki°u kun tiu, kiu havas lar°an bu■on.
20 Kiu malbenas sian patron kaj sian patrinon, Ties lumilo estingi°os meze de profunda mallumo.
21 Heredo, al kiu oni komence tro rapidas, Ne estas benata en sia fino.
22 Ne diru: Mi repagos malbonon; Fidu la Eternulon, kaj Li vin helpos.
23 Neegalaj peziloj estas abomena╝o por la Eternulo, Kaj malvera pesilo estas ne bona.
24 La irado de homo dependas de la Eternulo; Kiel homo povus kompreni sian vojon?
25 ěi estas reto por homo, se li rapidas nomi ion sankta Kaj esploras nur post faro de promeso.
26 Sa°a re°o dispelas malvirtulojn, Kaj venigas radon sur ilin.
27 La animo de homo estas lumilo de la Eternulo; ěi esploras Šiujn interna╝ojn de la korpo.
28 Favorkoreco kaj veremeco hardas re°on; Kaj per favorkoreco li subtenas sian tronon.
29 Gloro por junuloj estas ilia forto, Kaj ornamo por maljunuloj estas grizeco.
30 Vundoj de batoj devas penetri en malbonulon, Kaj frapoj devas iri profunde en lian korpon.

Ăapitro 21


1 Kiel akvaj torentoj estas la koro de re°o en la mano de la Eternulo: Kien Li volas, Li °in direktas.
2 Ăiuj vojoj de homo estas °ustaj en liaj okuloj; Sed la Eternulo pesas la korojn.
3 Plenumado de vero kaj justeco Estas al la Eternulo pli agrabla ol oferado.
4 Fieraj okuloj kaj aroganta koro, Kultura╝o de malvirtuloj, estas peko.
5 La entreprenoj de diligentulo donas nur profiton; Sed Šiu trorapidado kondukas nur al manko.
6 Akirado de trezoroj per lango mensogema Estas vanta bloveto, retoj de morto.
7 La rabo de malvirtuloj atakos ilin mem; Ăar ili ne volis fari justa╝on.
8 Malrekta estas la vojo de homo kulpa; Sed la agado de purulo estas °usta.
9 Pli bone estas lo°i sur angulo de tegmento, Ol kun malpacema edzino en komuna domo.
10 La animo de malvirtulo deziras malbonon; Lia proksimulo ne estas favorata de li.
11 Kiam blasfemanto estas punata, senspertulo fari°as pli sa°a; Kaj kiam oni instruas sa°ulon, li akiras prudenton.
12 La Justulo rigardas la domon de malvirtulo, Kaj Li faligas malvirtulojn en malbonon.
13 Se iu ■topas sian orelon kontrař kriado de malriŠulo, Li ankař vokos kaj ne estos ařskultata.
14 Sekreta donaco kvietigas koleron, Kaj donaco en la sinon, fortan furiozon.
15 Farado de justa╝o estas °ojo por la virtulo Kaj teruro por la malbonaguloj.
16 Homo, kiu erarfori°is de la vojo de prudento, Eklo°os en komunumo de mortintoj.
17 Kiu amas gajecon, tiu havos mankon; Kiu amas vinon kaj oleon, tiu ne estos riŠa.
18 La malvirtulo estos liberiga anstatařo por la virtulo, Kaj malpiulo por piuloj.
19 Pli bone estas lo°i en lando dezerta, Ol kun malpacema kaj kolerema edzino.
20 Ăarma trezoro kaj oleo estas en la domo de sa°ulo; Sed homo malsa°a Šion englutas.
21 Kiu celas justecon kaj bonecon, Tiu trovos vivon, justecon, kaj honoron.
22 Kontrař urbon de fortuloj eliras sa°ulo, Kaj li faligas °ian fortan fortika╝on.
23 Kiu gardas sian bu■on kaj sian langon, Tiu gardas sian animon kontrař malfeliŠoj.
24 Fiera malbonulo, kiun oni nomas blasfemulo, Agas kun kolero kaj malboneco.
25 La deziro de mallaborulo lin mortigas, Ăar liaj manoj ne volas labori.
26 Tuttage li forte deziras; Sed virtulo donas kaj ne rifuzas.
27 Oferdono de malvirtuloj estas abomena╝o; Kiom pli, kiam li °in alportas kiel pekoferon!
28 Mensoga atestanto pereos; Sed homo, kiu mem ařdis, parolos por Šiam.
29 Malvirtulo tenas sian viza°on arogante; Sed virtulo zorgas pri sia vojo.
30 Ne ekzistas sa°o, ne ekzistas prudento, Ne ekzistas konsilo kontrař la Eternulo.
31 Ăevalo estas preparata por la tago de milito; Sed la helpo venas de la Eternulo.

Ăapitro 22


1 Nomo bona estas pli preferinda, ol granda riŠeco; Kaj bona estimo, ol ar°ento kaj oro.
2 RiŠulo kaj malriŠulo renkonti°as: Ilin ambař kreis la Eternulo.
3 Prudentulo antařvidas malbonon, kaj ka■i°as; Sed naivuloj antařenpa■as, kaj difekti°as.
4 Por humileco kaj timo antař la Eternulo Oni ricevas riŠecon kaj honoron kaj vivon.
5 Dornoj kaj retoj estas sur la vojo de malbonagulo; Kiu gardas sian animon, tiu malproksimi°as de ili.
6 Instruu knabon konforme al lia vojo, Kaj eŠ maljuni°inte li ne deklini°os de °i.
7 RiŠulo regas super malriŠuloj, Kaj kiu prunteprenas, tiu estas sklavo de la pruntedoninto.
8 Kiu semas maljusta╝on, tiu rikoltos suferon, Kaj la kano de lia krueleco rompi°os.
9 Bonokululo estos benata; Ăar li donas el sia pano al malriŠulo.
10 Forpelu blasfemulon, kaj foriros malpaco, Kaj Šesi°os malkonsento kaj ofendo.
11 Kiu amas purecon de koro kaj agrable parolas, Al tiu la re°o estas amiko.
12 La okuloj de la Eternulo gardas la prudenton; Sed la vortojn de maliculo Li renversas.
13 Mallaborulo diras: Leono estas ekstere, Mi povus esti mortigita meze de la strato.
14 La bu■o de malŠastulino estas profunda foso; Kiun la Eternulo koleras, tiu tien enfalas.
15 Malsa°eco forte sidas en la koro de knabo; Sed vergo punanta °in elpelas el °i.
16 Kiu premas malriŠulon, por pligrandigi sian riŠecon, Tiu donas al riŠulo, por ke li malriŠi°u.


17 Klinu vian orelon kaj ařskultu vortojn de sa°uloj, Kaj direktu vian koron al mia instruo;
18 Ăar ili estos agrablaj, se vi gardos ilin en via interno; Ili estos Šiuj pretaj sur viaj lipoj.
19 Ke al la Eternulo estu via fido, Tion mi instruis al vi hodiař.
20 Ău mi ne skribis al vi tion trifoje Kun konsiloj kaj scio,
21 Por sciigi al vi la °ustecon de la paroloj de vero, Por ke vi transdonu la parolojn de vero al tiuj, kiuj vin sendis?


22 Ne prirabu malriŠulon, pro tio, ke li estas malriŠa; Kaj ne premu senhavulon Še la pordego;
23 Ăar la Eternulo defendos ilian aferon Kaj dispremos iliajn premantojn.
24 Ne amiki°u kun homo kolerema, Kaj ne komuniki°u kun homo flami°ema;
25 Ke vi ne lernu lian vojon Kaj ne ricevu reton por via animo.
26 Ne estu inter tiuj, kiuj firmigas per mano, Kiuj garantias por ■uldoj.
27 Se vi ne havos per kio pagi, Oni ja prenos vian lita╝on de sub vi.
28 Ne for■ovu la antikvajn limojn, Kiujn faris viaj patroj.
29 Se vi vidas homon lertan en sia profesio, li staros antař re°oj; Li ne staros antař maleminentuloj.

Ăapitro 23


1 Kiam vi sidi°os, por man°i kun reganto, Rigardu bone, kio estas antař vi;
2 Kaj vi metu tranŠilon al via gor°o, Se vi estas avidulo.
3 Ne deziru liajn bongustajn man°ojn; Ăar °i estas trompa pano.
4 Ne penu riŠi°i; Forlasu vian pripensadon.
5 Ău vi direktos viajn okulojn al °i? °i jam ne ekzistos; Ăar riŠeco faras al si flugilojn kiel aglo, kaj forflugas al la Šielo.
6 Ne man°u panon de malbondeziranto, Kaj ne deziru liajn bongustajn man°ojn.
7 Ăar kiaj estas la pensoj en lia animo, tia li ankař estas: Man°u kaj trinku, li diros al vi, Sed lia koro ne estas kun vi.
8 La pecon, kiun vi man°is, vi elvomos; Kaj vane vi perdis viajn agrablajn vortojn.
9 En la orelojn de malsa°ulo ne parolu; Ăar li mal■atos la sa°econ de viaj vortoj.
10 Ne for■ovu la antikvajn limojn, Kaj sur la kampon de orfoj ne iru.
11 Ăar ilia Liberiganto estas forta; Li defendos ilian aferon kontrař vi.
12 Elmetu vian koron al instruo Kaj viajn orelojn al paroloj de prudento.
13 Ne malvolu puni knabon: Se vi batos lin per kano, li ne mortos.
14 Vi batos lin per kano, Kaj lian animon vi savos de Ůeol.
15 Mia filo, se via koro estos sa°a, Tiam °ojos ankař mia koro.
16 Kaj mia interna╝o °ojos, Kiam viaj lipoj parolos °usta╝on.
17 Via koro sin tiru ne al pekuloj, Sed al timo antař la Eternulo Šiutage.
18 Ăar ekzistas estonteco, Kaj via espero ne perdi°os.
19 Ařskultu vi, mia filo, kaj estu sa°a, Kaj direktu vian koron al la °usta vojo.
20 Ne estu inter la drinkantoj de vino, Inter tiuj, kiuj man°as tro da viando;
21 Ăar drinkemulo kaj man°egemulo malriŠi°os, Kaj dormemulo havos sur si Šifona╝ojn.
22 Ařskultu vian patron, kiu vin naskigis, Kaj ne mal■atu vian patrinon, kiam ■i maljuni°os.
23 Veron aŠetu, kaj ne vendu sa°on Kaj instruon kaj prudenton.
24 Grandan °ojon havas patro de virtulo, Kaj naskinto de sa°ulo °ojos pro li.
25 Via patro kaj via patrino °ojos, Kaj via naskintino triumfos.
26 Donu, mia filo, vian koron al mi, Kaj al viaj okuloj plaŠu miaj vojoj.
27 Ăar malŠastulino estas profunda foso, Kaj fremda edzino estas malvasta puto.
28 Ůi embuskas kiel rabisto, Kaj kolektas Širkař si perfidulojn.
29 Ăe kiu estas ploro? Še kiu estas °emoj? Še kiu estas malpaco? Ăe kiu estas plendoj? Še kiu estas senkařzaj batoj? Ăe kiu estas malklaraj okuloj?
30 Ăe tiuj, kiuj sidas malfrue Še vino, Ăe tiuj, kiuj venas, por gustumi aroman trinka╝on.
31 Ne rigardu la vinon, kiel ru°a °i estas, Kiel °i brilas en la pokalo, kiel glate °i eniras:
32 En la fino °i mordas kiel serpento Kaj pikas kiel vipuro.
33 Viaj okuloj vidos fremda╝ojn, Kaj via koro parolos mal°usta╝ojn.
34 Kaj vi estos kiel dormanto meze de la maro, Kaj kiel dormanto sur la supro de masto.
35 Ili batis min, sed °i min ne doloris; Ili frapis min, sed mi ne sentis; Kiam mi veki°os, mi denove tion serŠos.

Ăapitro 24


1 Ne sekvu malbonajn homojn, Kaj ne deziru esti kun ili;
2 Ăar ilia koro pensas pri perforta╝o, Kaj ilia bu■o parolas malbona╝on.
3 Per sa°o konstrui°as domo, Kaj per prudento °i fortiki°as;
4 Kaj per sciado la Šambroj pleni°as Per Šia havo grandvalora kaj agrabla.
5 Homo sa°a havas forton, Kaj homo prudenta estas potenca.
6 Kun pripenso faru militon; Kaj venko venas per multe da konsilantoj.
7 Tro alta estas la sa°o por malsa°ulo; Ăe la pordego li ne malfermos sian bu■on.
8 Kiu intencas fari malbonon, Tiun oni nomas maliculo.
9 Malico de malsa°ulo estas peko; Kaj blasfemanto estas abomena╝o por homo.
10 Se vi montri°is malforta en tago de mizero, Via forto estas ja malgranda.
11 Savu tiujn, kiujn oni prenis por mortigi, Kaj ne fortiri°u de tiuj, kiuj estas kondamnitaj al morto.
12 Se vi diras: Ni tion ne sciis, La esploranto de koroj ja komprenas, Kaj la gardanto de via animo ja scias, Kaj Li redonas al homo lař liaj faroj.
13 Man°u, mia filo, mielon, Šar °i estas bona; Kaj la mieltavolo estas dolŠa por via gor°o;
14 Tia estas por via animo la sciado de sa°o, se vi °in trovis, Kaj ekzistas estonteco, kaj via espero ne pereos.
15 Ne insidu, ho malvirtulo, kontrař la domo de virtulo; Ne ataku lian ripozejon;
16 Ăar sep fojojn virtulo falos, kaj tamen levi°os; Sed malvirtuloj impliki°as en la malfeliŠo.
17 Kiam falas via malamiko, ne °oju, Kaj Še lia malfeliŠo via koro ne plezuri°u;
18 Ăar eble la Eternulo vidos, kaj tio ne plaŠos al Li, Kaj Li returnos de li Sian koleron.
19 Ne koleru kontrař malbonfarantoj, Kaj ne enviu la malvirtulojn;
20 Ăar la malbonulo ne havos estontecon; La lumilo de malvirtuloj estingi°os.
21 Timu, mia filo, la Eternulon kaj la re°on; Kun ribeluloj ne komuniki°u.
22 Ăar subite venos ilia pereo; Kaj kiu scias, kiam venos la puno de ambař?


23 Ankař Ši tio estas vortoj de sa°uloj:

Konsideri personojn Še ju°ado estas ne bone.
24 Kiu diras al malvirtulo: Vi estas virtulo, Tiun malbenos popoloj, tiun malamos gentoj.
25 Sed kiuj faras riproŠojn, tiuj plaŠas, Kaj sur ilin venos bona beno.
26 Kiu respondas °ustajn vortojn, Tiu kisas per la lipoj.
27 Plenumu vian laboron ekstere, Pretigu Šion sur via kampo; Kaj poste aran°u vian domon.
28 Ne atestu sen kařzo kontrař via proksimulo; Ău vi trompus per via bu■o?
29 Ne diru: Kiel li agis kontrař mi, tiel mi agos kontrař li; Mi redonos al la homo lař lia faro.
30 Mi pasis tra kampo de homo maldiligenta Kaj tra vinber°ardeno de sensa°ulo;
31 Kaj jen Šie elkreskis urtiko, Ăio estas kovrita de dornoj, Kaj la ■tona muro estas detruita.
32 Kaj kiam mi vidis, mi prenis °in en mian koron, Mi rigardis, kaj ricevis instruon:
33 Iom da dormo, iom da dormeto, Iom da kunmeto de la manoj por ku■ado;
34 Kaj venos via malriŠeco kiel rabisto, Kaj via senhaveco kiel viro armita.

Ăapitro 25


1 Ankař Ši tio estas sentencoj de Salomono, kiujn kolektis la viroj de Žizkija, re°o de Judujo.


2 Honoro de Dio estas ka■i aferon; Sed honoro de re°oj estas esplori aferon.
3 La Šielo estas alta, la tero estas profunda, Kaj la koro de re°oj estas neesplorebla.
4 Forigu de ar°ento la almiksa╝on, Kaj la puriganto ricevos vazon.
5 Forigu malvirtulon de la re°o, Kaj lia trono fortiki°os en justeco.
6 Ne montru vin granda antař la re°o, Kaj sur la loko de eminentuloj ne stari°u;
7 Ăar pli bone estas, se oni diros al vi: Levi°u Ši tien, Ol se oni malaltigos vin antař eminentulo, Kiun vidis viaj okuloj.
8 Ne komencu tuj disputi; Ăar kion vi faros poste, kiam via proksimulo vin hontigos?
9 Faru disputon kun via proksimulo mem, Sed sekreton de aliulo ne malka■u;
10 Ăar alie ařdanto vin riproŠos, Kaj vian babilon vi jam ne povos repreni.
11 Vorto dirita en °usta tempo Estas kiel oraj pomoj sur reta╝o ar°enta.
12 Kiel ora orelringo kaj multekosta kolringo, Tiel estas sa°a admonanto por ařskultanta orelo.
13 Kiel malvarmo de ne°o en la tempo de rikolto, Tiel estas fidela sendito por siaj sendintoj: Li revigligas la animon de sia sinjoro.
14 Kiel nuboj kaj vento sen pluvo, Tiel estas homo, kiu fanfaronas per dono, kiun li ne faras.
15 Per pacienco oni altiras al si potenculon, Kaj mola parolo rompas oston.
16 Kiam vi trovis mielon, man°u, kiom vi bezonas, Por ke vi ne fari°u tro sata kaj ne elvomu °in.
17 Detenu vian piedon de la domo de via proksimulo; Ăar alie vi tedus lin kaj li vin malamus.
18 Kiel martelo kaj glavo kaj akra sago Estas tiu homo, kiu parolas pri sia proksimulo malveran ateston.
19 Kiel putra dento kaj malforta piedo Estas nefidinda espero en tago de mizero.
20 Kiel demeto de vesto en tempo de malvarmo, kiel vinagro sur natro, Tiel estas kantado de kantoj al koro suferanta.
21 Se via malamanto estas malsata, man°igu al li panon; Kaj se li estas soifa, trinkigu al li akvon;
22 Ăar fajrajn karbojn vi kolektos sur lia kapo, Kaj la Eternulo vin rekompencos.
23 Norda vento kařzas pluvon, Kaj Šagrenita viza°o ka■atan parolon.
24 Pli bone estas lo°i sur angulo de tegmento, Ol kun malpacema edzino en komuna domo.
25 Kiel malvarma akvo por suferanto de soifo, Tiel estas bona sciigo el lando malproksima.
26 Virtulo, kiu falas antař malvirtulo, Estas malklara fonto kaj malbonigita puto.
27 Ne bone estas man°i tro multe da mielo; Kaj ne glore estas serŠi sian gloron.
28 Homo, kiu ne povas regi sian spiriton, Estas urbo detruita, kiu ne havas muron.

Ăapitro 26


1 Kiel ne°o en somero, kaj kiel pluvo en tempo de rikolto, Tiel ne konvenas honoro por malsa°ulo.
2 Kiel birdo forlevi°as, kiel hirundo forflugas, Tiel senkařza malbeno ne efektivi°as.
3 Vipo estas por Ševalo, brido por azeno, Kaj bastono por la dorso de malsa°uloj.
4 Ne respondu al malsa°ulo lař lia malsa°eco, Por ke vi mem ne fari°u egala al li.
5 Respondu al malsa°ulo lař lia malsa°eco, Por ke li ne estu sa°ulo en siaj propraj okuloj.
6 Kiu komisias aferon al malsa°ulo, Tiu tranŠas al si la piedojn kaj sin suferigas.
7 Kiel la kruroj de lamulo pendas peze, Tiel estas sentenco en la bu■o de malsa°uloj.
8 Kiel iu, kiu alligas ■tonon al ╝etilo, Tiel estas tiu, kiu faras honoron al malsa°ulo.
9 Kiel dorna kano en la mano de ebriulo, Tiel estas sentenco en la bu■o de malsa°uloj.
10 Kompetentulo Šion bone faras; Sed kiu dungas pasantojn, tiu dungas malsa°ulojn.
11 Kiel hundo revenas al sia vomita╝o, Tiel malsa°ulo ripetas sian malsa°a╝on.
12 Ău vi vidas homon, kiu estas sa°a en siaj okuloj? Estas pli da espero por malsa°ulo ol por li.
13 Maldiligentulo diras: Leono estas sur la vojo, Leono estas sur la stratoj.
14 Pordo turni°as sur sia hoko, Kaj maldiligentulo sur sia lito.
15 Maldiligentulo ■ovas sian manon en la poton, Kaj ne volas venigi °in al sia bu■o.
16 Maldiligentulo estas en siaj okuloj pli sa°a, Ol sep veraj sa°uloj.
17 Pasanto, kiu sin miksas en malpropran disputon, Estas kiel iu, kiu kaptas hundon je la oreloj.
18 Kiel frenezulo, kiu ╝etas fajron, Sagojn, kaj morton,
19 Tiel estas homo, kiu trompas sian proksimulon, Kaj diras: Mi ja ■ercas.
20 Kie ne estas ligno, estingi°as la fajro; Kaj se ne estas kalumnianto, Šesi°as malpaco.
21 Karbo servas por arda╝o, ligno por fajro, Kaj homo malpacema por provoki malpacon.
22 La vortoj de kalumnianto estas kiel franda╝oj, Kaj ili penetras en la profundon de la ventro.
23 Varmegaj lipoj kun malica koro Estas nepurigita ar°ento, kiu kovras argila╝on.
24 Malamanto havas maskitajn parolojn, Kaj en sia koro li preparas malicon.
25 Kiam li Šarmigas sian voŠon, ne kredu al li; Ăar sep abomena╝oj estas en lia koro.
26 Kiu trompe ka■as malamon, Tiu aperigos sian malbonecon en popola kunveno.
27 Kiu fosas foson, tiu falos en °in; Kaj kiu rulas ■tonon, al tiu °i revenos.
28 Mensogema lango malamas tiujn, kiujn °i dispremis; Kaj hipokrita bu■o kařzas pereon.

Ăapitro 27


1 Ne fanfaronu pri la morgařa tago; Ăar vi ne scias, kion naskos la tago.
2 Alia vin lařdu, sed ne via bu■o; Fremdulo, sed ne viaj lipoj.
3 Peza estas ■tono, kaj sablo estas ■ar°o; Sed kolero de malsa°ulo estas pli peza ol ambař.
4 Kolero estas kruela╝o, kaj furiozo estas superakvego; Sed kiu sin tenos kontrař envio?
5 Pli bona estas riproŠo neka■ita, Ol amo ka■ita.
6 Fidelkoraj estas la batoj de amanto; Sed tro multaj estas la kisoj de malamanto.
7 Sata animo mal■atas mieltavolon, Sed por malsata animo Šio maldolŠa estas dolŠa.
8 Kiel birdo, kiu forlasis sian neston, Tiel estas homo, kiu forlasis sian lokon.
9 Oleo kaj odorfuma╝o °ojigas la koron, Kaj la konsilo de amiko estas dolŠa╝o por la animo.
10 Ne forlasu vian amikon kaj la amikon de via patro, Kaj en la domon de via frato ne iru en la tago de via mizero; Pli bona estas najbaro proksima, ol frato malproksima.
11 Estu sa°a, mia filo, kaj °ojigu mian koron; Kaj mi havos kion respondi al mia insultanto.
12 Prudentulo antařvidas malbonon, kaj ka■i°as; Sed naivuloj antařenpa■as, kaj difekti°as.
13 Prenu la veston de tiu, kiu garantiis por aliulo; Kaj pro la fremduloj prenu de li garantia╝on.
14 Kiu frue matene benas sian proksimulon per lařta voŠo, Tiu estos opiniata malbenanto.
15 Defluilo en pluva tago Kaj malpacema edzino estas egalaj.
16 Kiu ■in retenas, tiu retenas venton Kaj volas kapti oleon per sia dekstra mano.
17 Fero akri°as per fero, Kaj homon akrigas la rigardo de lia proksimulo.
18 Kiu gardas figarbon, tiu man°os °iajn fruktojn; Kaj kiu gardas sian sinjoron, tiu estos honorata.
19 Kiel en la akvo viza°o speguli°as al viza°o, Tiel la koro de homo estas kontrař alia koro.
20 Ůeol kaj la abismo neniam sati°as; Kaj ankař la okuloj de homo neniam sati°as.
21 Kiel fandujo por ar°ento kaj forno por oro, Tiel estas por homo la bu■o de lia lařdanto.
22 Se vi pistos malsa°ulon en pistujo inter gria╝o, Lia malsa°eco de li ne aparti°os.


23 Bone konu viajn ■afojn, Atentu viajn brutarojn.
24 Ăar riŠeco ne dařras eterne, Kaj krono ne restas por Šiuj generacioj.
25 Aperas herbo, montri°as verda╝o, Kaj kolekti°as kreska╝oj de la montoj.
26 Ůafidoj estas, por vesti vin, Kaj kaproj, por doni al vi la eblon aŠeti kampon.
27 Estas sufiŠe da kaprina lakto, por nutri vin, por nutri vian domon, Kaj por subteni la vivon de viaj servantinoj.

Ăapitro 28


1 Malvirtulo kuras, kiam neniu persekutas; Sed virtuloj estas sentimaj kiel leono.
2 Kiam lando pekas, °i havas multe da estroj; Sed se regas homo prudenta kaj kompetenta, li regas longe.
3 Homo malriŠa, kiu premas malriŠulojn, Estas kiel pluvo batanta, sed ne dononta panon.
4 Kiuj forlasis la le°ojn, tiuj lařdas malvirtulon; Sed la observantoj de la le°oj indignas kontrař li.
5 Malbonaj homoj ne komprenas justecon; Sed la serŠantoj de la Eternulo komprenas Šion.
6 Pli bona estas malriŠulo, kiu iras en sia senkulpeco, Ol homo, kiu iras mal°ustan vojon, kvankam li estas riŠa.
7 Kiu observas la le°ojn, tiu estas filo prudenta; Sed kunulo de malŠastuloj hontigas sian patron.
8 Kiu pligrandigas sian havon per procentegoj kaj troprofito, Tiu kolektas °in por kompatanto de malriŠuloj.
9 Kiu forklinas sian orelon de ařdado de instruo, Ties eŠ pre°o estas abomena╝o.
10 Kiu forlogas virtulojn al vojo malbona, Tiu mem falos en sian foson; Sed la senkulpuloj heredos bonon.
11 RiŠulo estas sa°a en siaj okuloj; Sed sa°a malriŠulo lin tute travidas.
12 Kiam triumfas virtuloj, estas granda gloro; Sed kiam alti°as malvirtuloj, tiam homoj sin ka■as.
13 Kiu ka■as siajn pekojn, tiu ne estos feliŠa; Sed kiu ilin konfesas kaj forlasas, tiu estos pardonita.
14 Bone estas al homo, kiu Šiam timas; Sed kiu havas malmolan koron, tiu falos en malfeliŠon.
15 Leono krieganta kaj urso avida Estas malvirta reganto super malriŠa popolo.
16 Se reganto estas neprudenta, tiam fari°as multe da maljusta╝oj; Sed kiu malamas maljustan profiton, tiu longe vivos.
17 Homo, kies konscienco estas ■ar°ita de mortigo, Kuros al foso; kaj oni lin ne haltigu.
18 Kiu iras en senpekeco, tiu estos savita; Sed kiu iras mal°ustan vojon, tiu subite falos.
19 Kiu prilaboras sian teron, tiu havos sate da pano; Sed kiu serŠas vanta╝ojn, tiu havos plenan malriŠecon.
20 Homon fidelan oni multe benas; Sed kiu rapidas riŠi°i, tiu ne restos sen puno.
21 Konsideri personojn ne estas bone; Pro peco da pano homo pekus.
22 Homo enviema rapidas al riŠeco, Kaj li ne scias, ke malriŠeco lin atendas.
23 Kiu faras riproŠojn al homo, tiu poste trovos pli da danko, Ol tiu, kiu flatas per la lango.
24 Kiu rabas de sia patro kaj patrino, kaj diras: ěi ne estas peko, Tiu estas kamarado de mortigisto.
25 Fierulo kařzas malpacojn; Sed kiu fidas la Eternulon, tiu estos bonstata.
26 Kiu fidas sin mem, tiu estas malsa°a; Sed kiu tenas sin prudente, tiu estos savita.
27 Kiu donas al malriŠulo, tiu ne havos mankon; Sed kiu kovras siajn okulojn, tiu estas multe malbenata.
28 Kiam malvirtuloj alti°as, homoj ka■i°as; Sed kiam ili pereas, tiam multi°as virtuloj.

Ăapitro 29


1 Se homo ofte admonita restos obstina, Li subite pereos sen ia helpo.
2 Kiam alti°as virtuloj, la popolo °ojas; Sed kiam regas malvirtulo, la popolo °emas.
3 Homo, kiu amas sa°on, °ojigas sian patron; Sed kiu komuniki°as kun malŠastulinoj, tiu disperdas sian havon.
4 Re°o per justeco fortikigas la landon; Sed donacamanto °in ruinigas.
5 Homo, kiu flatas al sia proksimulo, Metas reton antař liaj piedoj.
6 Per sia pekado malbona homo sin implikas; Sed virtulo triumfas kaj °ojas.
7 Virtulo penas ekkoni la aferon de malriŠuloj; Sed malvirtulo ne povas kompreni.
8 Homoj blasfemantaj indignigas urbon; Sed sa°uloj kvietigas koleron.
9 Se sa°a homo havas ju°an aferon kun homo malsa°a, Tiam, Šu li koleras, Šu li ridas, li ne havas trankvilon.
10 Sangaviduloj malamas senkulpulon; Sed virtuloj zorgas pri lia vivo.
11 Sian tutan koleron aperigas malsa°ulo; Sed sa°ulo °in retenas.
12 Se reganto atentas mensogon, Tiam Šiuj liaj servantoj estas malvirtuloj.
13 MalriŠulo kaj procentegisto renkonti°as; La Eternulo donas lumon al la okuloj de ambař.
14 Se re°o ju°as juste malriŠulojn, Lia trono fortiki°as por Šiam.
15 Kano kaj instruo donas sa°on; Sed knabo, lasita al si mem, hontigas sian patrinon.
16 Kiam alti°as malvirtuloj, tiam multi°as krimoj; Sed virtuloj vidos ilian falon.
17 Punu vian filon, kaj li vin trankviligos, Kaj li donos °ojon al via animo.
18 Se ne ekzistas profetaj predikoj, tiam popolo fari°as sova°a; Sed bone estas al tiu, kiu observas la le°ojn.
19 Per vortoj sklavo ne instrui°as; Ăar li komprenas, sed ne obeas.
20 Ău vi vidas homon, kiu tro rapidas kun siaj vortoj? Estas pli da espero por malsa°ulo ol por li.
21 Se oni de infaneco kutimigas sklavon al dorloti°ado, Li poste fari°as neregebla.
22 Kolerema homo kařzas malpacojn, Kaj flami°ema kařzas multajn pekojn.
23 La fiereco de homo lin malaltigos; Sed humilulo atingos honoron.
24 Kiu dividas kun ■telisto, tiu malamas sian animon; Li ařdas la ╝uron kaj nenion diras.
25 Timo antař homoj faligas en reton; Sed kiu fidas la Eternulon, tiu estas ■irmita.
26 Multaj serŠas favoron de reganto; Sed la sorto de homo dependas de la Eternulo.
27 Maljusta homo estas abomena╝o por virtuloj; Kaj kiu iras la °ustan vojon, tiu estas abomena╝o por malvirtulo.

Ăapitro 30


1 Vortoj de Agur, filo de Jake.

Profeta parolo de tiu viro al Itiel, al Itiel kaj Ukal.
2 Mi estas la plej malklera homo, Kaj homan prudenton mi ne posedas.
3 Kaj mi ne lernis sa°on, Kaj pri la Sanktulo mi ne havas ekkonon.
4 Kiu levi°is en la Šielon, kaj mallevi°is? Kiu kolektis la venton en siajn mankavojn? Kiu ligis la akvon en la veston? Kiu aran°is Šiujn limojn de la tero? Kia estas lia nomo? kaj kia estas la nomo de lia filo? Ău vi scias?


5 Ăiu diro de Dio estas pura; Li estas ■ildo por tiuj, kiuj Lin fidas.
6 Ne aldonu al Liaj vortoj, Por ke Li ne punu vin, kaj por ke vi ne aperu mensoganto.


7 Du aferojn mi petis de Vi; Ne rifuzu al mi, antař ol mi mortos:
8 Falsa╝on kaj mensoga╝on forigu de mi; MalriŠecon kaj riŠecon ne donu al mi; Nutru min per tiom da pano, kiom mi bezonas.
9 Ăar alie mi eble trosati°us kaj neus, kaj dirus: Kiu estas la Eternulo? Ař eble mi malriŠi°us kaj ■telus, Kaj malbonuzus la nomon de mia Dio.


10 Ne kalumniu sklavon antař lia sinjoro, Por ke li ne malbenu vin kaj vi ne fari°u kulpulo.


11 Estas generacio, kiu malbenas sian patron Kaj ne benas sian patrinon;
12 Generacio, kiu estas pura en siaj okuloj Kaj tamen ne lavi°is de siaj malpura╝oj;
13 Generacio, kiu tiel alte tenas siajn okulojn Kaj tiel levas siajn palpebrojn;
14 Generacio, kies dentoj estas glavoj kaj kies makzeloj estas tranŠiloj, Por forman°i la malriŠulojn de la tero kaj la mizerulojn inter la homoj.


15 Hirudo havas du filinojn, kiuj krias: Donu, donu; Ili tri neniam sati°as. Kvar objektoj ne diras: SufiŠe:
16 Ůeol; senfrukta ventro; la tero ne sati°as de akvo; kaj la fajro ne diras: SufiŠe.


17 Okulon, kiu mokas la patron Kaj mal■atas obeadon al la patrino, Elpikos korvoj Še la rivero kaj forman°os aglidoj.


18 Tri aferoj estas nekompreneblaj por mi, Kaj kvaran mi ne scias:
19 La vojon de aglo en la aero; La vojon de serpento sur roko; La vojon de ■ipo meze de la maro; Kaj la vojon de viro Še virgulino.
20 Tia estas la vojo de virino adultanta: Ůi man°as, vi■as la bu■on, Kaj diras: Mi faris nenian pekon.


21 Sub tri objektoj tremas la tero, Kaj kvar °i ne povas porti:
22 Sklavon, kiam li fari°is re°o; Malsa°ulon, kiam li tro sati°is de pano;
23 Malamatan virinon, kiam ■i edzini°is, Kaj sklavinon, kiam ■i elpelis sian sinjorinon.


24 Kvar estas malgranduloj sur la tero, Kaj tamen ili estas tre sa°aj:
25 La formikoj, popolo ne forta, Tamen ili en somero pretigas al si man°a╝on;
26 La hirakoj, popolo senforta, Tamen ili faras siajn domojn en la roko;
27 La akridoj ne havas re°on, Kaj tamen ili Šiuj eliras en vicoj;
28 La lacerto kroŠi°as per siaj manoj, Tamen °i estas en re°aj palacoj.


29 Ekzistas tri, kiuj bone iras, Kaj kvar, kiuj mar■as bele:
30 La leono, plej forta el la bestoj, Cedas al neniu;
31 Cervo kun bonaj lumboj; virkapro; Kaj re°o, kiun neniu povas kontrařstari.


32 Se vi agis malsa°e pro via fiereco, Kaj se vi intencis malbonon, Tiam metu la manon sur la bu■on.
33 Ăar batado de lakto produktas buteron, Ekbato de nazo aperigas sangon, Kaj incitado de kolero kařzas malpacon.

Ăapitro 31


1 Vortoj de la re°o Lemuel, instruo, kiun donis al li lia patrino.


2 Ho mia filo, ho filo de mia ventro! Ho filo de miaj promesoj!
3 Ne donu al la virinoj vian forton, Nek viajn agojn al la pereigantoj de re°oj.
4 Ne al la re°oj, ho Lemuel, ne al la re°oj konvenas trinki vinon, Nek al la princoj deziri ebriiga╝ojn.
5 Ăar drinkinte, ili povas forgesi la le°ojn, Kaj ili mal°ustigos la ju°on de Šiuj prematoj.
6 Donu ebriiga╝on al la pereanto, Kaj vinon al tiu, kiu havas suferantan animon.
7 Li trinku, kaj forgesu sian malriŠecon, Kaj li ne plu rememoru sian malfeliŠon.
8 Malfermu vian bu■on por senvoŠulo, Por la defendo de Šiuj forlasitaj.
9 Malfermu vian bu■on, por ju°i juste, Por defendi malriŠulon kaj senhavulon.


10 Se iu trovis kapablan edzinon, Ůia valoro estas pli granda ol perloj.
11 Fidas ■in la koro de ■ia edzo, Kaj havo ne mankos.
12 Ůi redonas al li bonon, sed ne malbonon, En la dařro de ■ia tuta vivo.
13 Ůi serŠas lanon kaj linon, Kaj volonte laboras per siaj manoj.
14 Ůi estas kiel ■ipo de komercisto; De malproksime ■i alportas sian panon.
15 Ůi levi°as, kiam estas ankorař nokto, Kaj ■i disdonas man°on al sia domanaro Kaj porciojn al siaj servantinoj;
16 Ůi pensas pri kampo, kaj aŠetas °in; Per la enspezoj de sia mano ■i plantas vinber°ardenon.
17 Ůi zonas siajn lumbojn per forto Kaj fortikigas siajn brakojn.
18 Ůi komprenas, ke ■ia komercado estas bona; Ůia lumilo ne estingi°as en la nokto.
19 Ůi etendas sian manon al la ■pinilo, Kaj ■iaj fingroj tenas la ■pinturnilon.
20 Ůi malfermas sian manon al la malriŠulo Kaj etendas siajn manojn al la senhavulo.
21 Ůi ne timas la ne°on por sia domo, Ăar ■ia tuta domanaro estas vestita per ru°a teksa╝o.
22 Ůi faras al si kovrojn; Delikata tolo kaj purpuro estas ■iaj vestoj.
23 Ůia edzo estas konata Še la pordego, Kie li sidas kune kun la maljunuloj de la lando.
24 Ůi faras teksa╝on kaj vendas, Kaj zonojn ■i donas al la komercisto.
25 Fortika kaj bela estas ■ia vesto, Kaj ■i ridas pri la venonta tago.
26 Sian bu■on ■i malfermas kun sa°o; Bonkora instruo estas sur ■ia lango.
27 Ůi kontrolas la iradon de aferoj en sia domo, Kaj ■i ne man°as panon en senlaboreco.
28 Levi°as ■iaj filoj kaj ■in gratulas; Ůia edzo ■in lařdegas, dirante:
29 Multaj filinoj estas bravaj, Sed vi superas Šiujn.
30 Ăarmeco estas trompa, kaj beleco estas vanta╝o; Virino, kiu timas la Eternulon, estos glorata.
31 Donu al ■i lař la fruktoj de ■iaj manoj; Kaj ■iaj faroj ■in gloros Še la pordegoj.

Hosted by uCoz